އިސްރާއީލުން އަންގާރަ ދުވަހު ޤަތަރުގެ ވެރިރަށް ދޯހާއަށް މިސައިލް ހަމަލާތަކެއް ދިނެވެ. އިސްރާއީލުން ބުނި ގޮތުގައި މި ހަމަލާތައް އަމާޒުކުރެވިފައިވަނީ ހަމާސްގެ އިސް ލީޑަރުންނަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ޣައްޒާގައި ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމަށް މަޝްވަރާކުރަމުން އައި ފަލަސްތީނުގެ އެ ޖަމާޢަތުގެ މަންދޫބުންނެވެ.
ޤަތަރުން މި ހަމަލާ ކުށްވެރިކޮށް، މިއީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނާއި އެ ޤައުމުގެ މިނިވަންކިވަންކަމަށް އަރައިގަތުމެއް ކަމުގައި ބުންޏެވެ. އަދި ގިނަ ޤައުމުތަކަކާއި ބްލޮކްތަކުން ވެސް އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލިއެވެ.
ޤަތަރަކީ އިސްރާއީލާއި އެމެރިކާއާ އެއްފަރާތުން، އަދި ހަމާސްއާ އަނެއްފަރާތުން ވާހަކަދައްކައިގެން ހައްލެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާ އެންމެ މުހިންމު ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްފަރާތް ކަމަށްވާއިރު، މި ހަމަލާ އައިސްފައިވަނީ ޤަތަރުން ޣައްޒާގައި ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދިޔަ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. އިސްރާއީލުން 2023 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުން ފެށިގެން ޣައްޒާގައި ހަނގުރާމަ ފެށި ފަހުން، މިހާތަނަށް 64،600 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޝަހީދުކޮށްލާފައެވެ.
ޤަތަރުގައި ހިނގީ ކޮން ކަމެއް؟
އަންގާރަ ދުވަހު، ގާތްގަނޑަކަށް މެންދުރުފަހު 3:00 އަށް (ގްރީންވިޗް މީން ޓައިމްއިން މެންދުރު 12:00 އަށް)، ދޯހާގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ގޮވުންތަކެއްގެ އަޑު އިވި، އުދަރެހުގައި ކަޅު ދުންތަކެއް ފެނުނެވެ.
މި ގޮވުންތަކުގެ އަޑު މުޅި ސިޓީގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުގައި އިވުނު ކަމަށް މީހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި މި އަޑުތައް އަލްޖަޒީރާގެ ދޯހާގައި ހުންނަ އޮފީހަށް ވެސް އިވުނެވެ.
ޑޮހާގެ ރަށުގެ ގަޑިން ހަވީރު 4 ގެ ކުޑަ އިރުކޮޅެއް ފަހުން (ޖީ.އެމް.ޓީ އިން 13:00 ގައި)، އިސްރާއީލްގެ ސިފައިން ވަނީ ޑޮހާއަށް މިސައިލް ދޫކޮށްފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މި ހަމަލާ އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ ހަމާސްގެ ސިޔާސީ ލީޑަރުން ތިބިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަރަހައްދަކަށެވެ. އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން، ޤަތަރުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ވަނީ މި ހަމަލާ ކުށްވެރިކޮށް ބަޔާނެއް ނެރެފައެވެ.
މިއީ އިސްރާއީލުން ޤަތަރަށް ދީފައިވާ ފުރަތަމަ ހަމަލާއެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި، އިސްރާއީލްގެ އަަމިއްލަ މަންދޫބުން ވަނީ ޑޮހާގެ ސަރުކާރުން މެދުވެރިވެގެން ބޭއްވުނު ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމުގެ މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް ޤަތަރަށް ގިނަ ދަތުރުތަކެއް ކޮށްފައެވެ.
ޤަތަރުގެ ކޮން ސަރަހައްދަކަށްތޯ މި ހަމަލާ ދީފައިވަނީ؟
މި ހަމަލާ ދީފައިވަނީ ޑޮހާގެ ވެސްޓް ބޭ ލަގޫން ސަރަހައްދަށެވެ. މިއީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޭރުގެ އެމްބަސީތަކާއި، ސްކޫލްތަކާއި، ސުޕަރމާކެޓްތަކާއި އަދި ދިރިއުޅޭ ކޮމްޕައުންޑްތައް ހުންނަ ސަރަހައްދެކެވެ. މި ސަރަހައްދުގައި ޤަތަރުގެ ރައްޔިތުންނާއި އަދި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން އައިސް ދިރިއުޅޭ މީހުން ދިރިއުޅެއެވެ.
ހަމާސްއިން ބުނެފައިވަނީ ކީކޭ؟
ހަމާސްގެ އިސް ފަރާތަކުން އަލްޖަޒީރާ އަރަބިކްއަށް ބުނެފައިވަނީ މި ހަމަލާ އަމާޒުކުރެވިފައިވަނީ ހަމާސްގެ ހުއްޓުމެއްނެތް ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމުގެ މަޝްވަރާތައް ކުރަމުންދާ ފަރާތްތަކަށް ކަމަށެވެ. މި ހަމަލާ އައިސްފައިވަނީ ހަމާސްގެ މަންދޫބުން އެމެރިކާއިން ހުށަހަޅާފައިވާ އެންމެ ފަހުގެ ހުއްޓުމެއްނެތް ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމުގެ ހުށަހެޅުން ދިރާސާކުރުމަށް ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވަމުންދަނިކޮށެވެ.
ޤަތަރުގެ އެތެރޭގެ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ މިނިސްޓްރީން ބުނެފައިވަނީ ހާލަތު ރައްކާތެރި ކަމަށާއި، ދޯހާގައި އިވުނު ގޮވުމުގެ އަޑުތަކަކީ ހަމާސްގެ ދިރިއުޅޭ މައި މަރުކަޒަށް ދެވުނު ހަމަލާއެއްގެ ނަތީޖާއެއް ކަމަށެވެ.
“މިނިސްޓްރީން ޔަގީންކޮށްދެނީ ޚާއްޞަ ޓީމުތަކެއް [ހާދިސާ ހިނގި ތަނުގައި] މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، ހާލަތު ރައްކާތެރި ކަމަށެވެ. އަދި އެންމެންނަށްވެސް ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް ގޮވާލައެވެ،” އެ ފަރާތުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ޕޯސްޓެއް ކޮށްފައިވެއެވެ.
ޤަތަރު އެއަރވޭޒްއިން ބަޔާނެއްގައި ޔަގީންކޮށްދީފައިވަނީ އެ ކުންފުނީގެ ދަތުރުތަކަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ކޮށްފައިނުވާ ކަމަށެވެ.
އެ ބަޔާނުގައި ވަނީ: “ދޯހާގައި ފަހުން ހިނގި ހިތާމަވެރި ހާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން ޤަތަރު އެއަރވޭޒްގެ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ކޮށްފައެއް ނުވާ ކަމަށެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން އެއްވެސް ދަތިކަމެއް ކުރިމަތިވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަސިންޖަރުންގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ސަލާމަތްތެރިކަމަކީ އަބަދުވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ އިސް އަސާސް ކަމުގައި ވެފައިވާނެއެވެ.”
ޤަތަރުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އެމްބަސީން އެ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ވަގުތީގޮތުން ހިމާޔަތް ހޯދުމުގެ އަމުރެއް ނެރެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ އަމުރު ކުޑައިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބާޠިލުކޮށްފައިވެއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުން މިކަމާ މެދު ދައްކާފައިވަނީ ކޮން ވާހަކައެއް؟
ގިނަ ޤައުމުތަކުން އިޒްރޭލުން ޤަތަރަށް ދިން ހަމަލާ ކުށްވެރިކޮށްފައިވެއެވެ.
ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ޚާރިޖީ މިނިސްޓްރީން ބުނެފައިވަނީ “އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ޤަތަރު ދައުލަތުގެ ސިޔާދަތަށް ދެވުނު އަނިޔާވެރި އިޒްރޭލީ ހަމަލާއާއި ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ކުރެވުނު ޚިލާފުވުން އެންމެ ހަރުކަށި ޢިބާރާތުން ކުށްވެރިކޮށް މަޒައްމަތުކުރާ” ކަމަށެވެ. އަދި އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ “ގަލްފުގެ އެ އަޚް ޤައުމާއެކު ފުރިހަމަ އެއްބައިވަންތަކަން” ޔަގީންކޮށްދޭ ކަމަށެވެ.
ރިޔާދުން އަދި އިންޒާރުދީފައިވަނީ “އިސްރާއީލުގެ އޮކިއުޕޭޝަނުން ކުށްވެރި ޢަމަލުތަކުގައި ދެމިހުރުމާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުގެ އުސޫލުތަކާއި ހުރިހާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ނުކުންނާނެ ނުރައްކާތެރި ނަތީޖާތަކާ މެދު” އެވެ.
ތުރުކީގެ ޚާރިޖިއްޔާ ވުޒާރާއިން ބުނެފައިވަނީ މި ހަމަލާއިން ހާމަވެގެން ދިޔައީ ޣައްޒާއަށް ކުރާ ހަނގުރާމަ ނިންމުމަށް އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް އިސްރާއީލުން ޝައުޤުވެރިކަމެއް ނުދައްކާކަމެވެ.
“ހަމަނުޖެހުން ހުއްޓުވުމުގެ މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދަނިކޮށް ހަމާސްގެ މަޝްވަރާ ކުރާ ވަފުދަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދިނުމުން ދައްކުވައިދެނީ އިސްރާއީލުގެ މަޤްޞަދަކީ ސުލްޙައަށް ވާސިލުވުމެއް ނޫންކަމާއި، އޭގެ ބަދަލުގައި ހަނގުރާމަ ކުރިއަށް ގެންދިއުންކަން” މިނިސްޓްރީގެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.
ޔުނައިޓެޑް އެރެބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) ގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޝެއިޚް ޢަބްދުﷲ ބިން ޒާޔިދު އާލް ނަހްޔާން ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ޤަޠަރާއެކު އެއްބައިވަންތަކަން ފާޅުކުރައްވައި، މި ހަމަލާއަކީ “ހާމަކަން ބޮޑު އަދި ފިނޑި” ހަމަލާއެއް ކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ.