އަޅުގަނޑުމެން މިޞްރުގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން މި ދައްކަނީ، ވަރަށް ޒަމާންވީ،އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިޙްސާސް ކުރެވޭ، އަދި އޭގެ އަސަރު މިއަދުއަޅުގަނޑުމެންނަށް ނުފޯރާ ޒަމާނެއްގެ ވާހަކަ. ތަހުޒީބުގެ އުސްމިނަށް ވާސިލުވެ،ދުނިޔޭގެ އެހެން ހިސާބުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ފަހަތަށް ޖެހި، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ގޮތުންނުކުޅެދުންތެރިވެފައި ވަނިކޮށް، ވަރަށް މޮޅެތި ގޮތްތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން، ބިޔަޕިރަމިޑްތައް ހަދައި، އެ ޕިރަމިޑްތައް ބިނާކޮށް، އެ ޕިރަމިޑްތައް ހަދައި
ފެމިނިޒަމްގެ ހަގީގީ އިހްސާސް ވެސް މިސްރުގައި ތަރައްގީވެގެން ދިޔަ އެވެ. މިއީ އިހުޒަމާނުގެ ތާރީހުގައި ވެސް އޭގެ ހަރުދަނާ ބިންގަލެއް އޮތް ހަމައެކަނި ތަނެވެ. ފިރުޢައުނުގެއަނބިކަނބަލުންނަކީވެސް ހަމަ ފިރުޢައުނު ފަދައިން ޤަދަރުލިބިގެންވާ އަދި އިޙްތިރާމްލިބިގެންވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. އަދި މިޞްރުގެ ނަންމަޝްހޫރު އަދި ރީތި ރާނީ Cleopatra ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެން އެގޭ އެއް ވާހަކައަކަށް ވާނެވެ. މިޒަމާނުގެ ދުނިޔޭގެތަރުތީބު އަންނަންދެން އެހެން އެއްވެސް އަންހެނަކަށް ޙާޞިލުނުކުރެވޭފަދަ ބާރުގެއުސްމިންތަކެއް ޙާޞިލްކުރެއްވި Cleopatra ވާހަކައަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށްވެސް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ފަހަރަށް އިހުމާލުވެވިފައިވާ އެހެން އަންހެންޝަޚްޞިއްޔަތެއް ވެސް ހުރެއެވެ. އެއީ Nefertiti އެވެ.
Nefertiti އަކީ 18 ވަނަ ދަރިކޮޅުގެ ރާނީގެ ގޮތުގައި ހުންނެވި ބާރުގަދަ ރާނީއެކެވެ. އެކަމަނާ ވެރިކަން ކުރެއްވީ އެކަމަނާގެ ފިރިކަލުން ފިރުޢައުނު Akhenaten އާއެކުގައެވެ. Pharaohs of the Sun: Akhenaten, Nefertiti Tutankhamen” މިފޮތުގައިމިނަންގަނެވި، މިއީ އިހު ޒަމާނުގައި މިޞްރުގައި އޮތް އެންމެ މުއްސަނދި އެއްދުވަސްވަރުކަމުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވެއެވެ. އަދި ރަސްރަސްކަލުން މިސަރަޙައްދަށްވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ގެނެސްދިނެވެ. Nefertiti އަކީ ހިތްވަރުގަދަ އަދި ރީތިއަންހެނެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަ ވެވިފައިވާ މީހެކެވެ. އެހެންކަމުން މިކަން ވެފައި އޮތީ ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކަށް އޭނާގެ ވާހަކަ އިތުރަށް ބަލާލުމަށް ޝައުޤުވެރި ކުރި ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ނެފެރްޓިޓީގެ ނަމުގެ މާނައަކީ “ދަ ބިއުޓިފުލް ވުމަން ހެސް ކަމް” އެވެ. ނެފެރެޓިޓީގެބެލެނިވެރިކަމަކީ ގިނަ ފަހަރަށް ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ފިތުނަ ފަސާދަ އުފެދުމަށްމެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އާންމު ގޮތެއްގައި ޤަބޫލުކުރެވިފައި އޮންނަނީ އެކަމަނާއަކީ“Ay” އާއި “Luy” ގެ ދަރިކަނބަލުން ކަމަށެވެ. Akhenaten އާއި ކައިވެނިކުރިސީދާ އަހަރަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގުނު ނަމަވެސް، އެ ދެމަފިރިންނަށް ހަ އަންހެން ދަރިންލިބިފައިވާކަމާއި، އެ ކައިވެނި ރޫޅުމަކީ ހަމައެކަނި ކޮންޓްރެކްޓެއް ނޫންކަމާއި، އެ ކައިވެނިއުފެދުނީ ހަގީގީ ލޯތްބެއް އޮވެގެންކަން ގަބޫލުކުރެވޭ ފަދަ ހެކިތައްވެސް އެބަހުއްޓެވެ.
Akhenaten އޭނާގެ އަނބިމީހާއަށް ޓްރިބިއުޓެއްގެ ގޮތުގައި ތަފާތު ފައްޅިތައްބިނާކުރިއެވެ. އަދި އެތަންތާނގައި ނެފެރެޓިޓީގެ ސިފަތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. އަދި އޭނާގެސިފަފުޅު ފިރްޢައުނުގެ ސިފައަށްވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް ދެގުނަ އިތުރުކަން ފާހަގަ ވެއެވެ. އަދިއާންމު ގޮތެއްގައި ފިރުޢައުނުގެ ރޯލުތައް އަދާކުރާ ތަން ވެސް އެކަމަނާ އަށްފެނިވަޑައިގަންނަވެއެވެ. އަދި ބައެއް ތަސްވީރުތަކުން އެކަމަނާއަށް ހަނގުރާމައިގައިދައްކުވައިދޭ، އެކަމަނާގެ ދުޝްމަނުން ހަލާކުކޮށް، އެކަމަނާގެ ރަސްކަމުގެ ތަޚުތު “Akhenaten, The Heretic King“. ފޮތުގައި ސިފަކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ބަންދުންޒީނަތްތެރިކޮށްފައި ވެއެވެ.
ރަސްރަސްކަލުންނެކޭ އެއްފަދައިން ފިރުޢައުނުގެ ވެސް އަނބިންގެ ތެރެއިން ގިނަބަޔަކު ތިބިކަމަށް ވެއެވެ. އެކަމަކު މީގެ ތެރެއިން ބައެއް އަނބިންނަކީ އެހެންއަނބިންނަށް ވުރެ މުހިއްމު ބައެކެވެ. ނެފެރްތީ އަށް Akhenaten ގެ އެންމެ އިސް ޝާހީ އަނބިކަބަލުންގެ ލަޤަބްދެވުނެވެ. މި ރޯލުގައި އޭނާގެ ތަފާތު ބާރުތަކާއި އޭނާގެވެރިކަމުގައި އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ ނުފޫޒުތައް ވަރަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އިހުޒަމާނުގެ ސައިޓުތަކުގައި ހުރި ތަސްވީރުތަކުން ގިނަ ފަހަރަށް ނެފެރެޓިޓީ އަކީހަނގުރާމަވެރި ރާނީއެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކުވައިދެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއް ދުވަސްވަރެއްގައިNeferneferuaten. ފޭރާމުގެ ދަށުން ފިރުޢައުނުގެ ގޮތުގައި ވެރިކަން ކުރެއްވި ކަމަށްލަފާކުރެވެއެވެ. އެއީ ފިރިހެނެއްގެ ގޮތުގައި އޮޅުވާލައިގެން ނުވަތަ މިސްރުގައި ވެރިކަންކުރުމަށް ކޮންމެވެސް ކަހަލަ އަލްޓަނޭރިއަން އީގޯއެއް ހަދައިގެން، އަދި ފިރިމީހާޕްރޮމޯޓްކުރި އާ ދީނުން ލިބުނު ގެއްލުން ތައް ވެސް ބާތިލު ކުރަން މަސައްކަތް ކުރިކަމަށް ތީރިއޮރައިޒް ކޮށްފައިވާ ތީސިސް އެކެވެ. އެކަމަނާ ވަނީ ކުރީގެ ކަލާނގެތައް އަލުންއިއާދަކުރައްވައި، މުސްތަގުބަލުގައި އެމްޕެރަރ tutankhamun އިތުރުފިތުނަފަސާދައިން ސަލާމަތްވުމަށް ޓަކައި އެއް އުސޫލަކުން ތަގުވާ ގެ އުސޫލުގެންގުޅުއްވާކަން ކަށަވަރު ކޮށްދީފައެވެ.
ނެފުޓީޓީ ގެއްލުމުގެ ބޮޑު ސުވާލު؟
ހަޤީޤަތުގައި ޢިލްމުވެރިން ޕަޒްލް ކުރާ އެއްޗަކީ Akhenaten ގެ ރަސްކަމުގެ 12 ވަނައަހަރުގައި ރިކޯޑްތަކުން ނެފެރެޓިޓީ ގެއްލުވާލުމެވެ. ނެފެރްނެފެރޫޓެންގެ އާ ނަން އެކަމަނާއެޑޮޕްޓް ކުރެއްވި ތީސީސްތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، އެ ތިއަރީތަކަކީ އަދިވެސް ހަގީގީސާބިތު ނުކުރެވޭ ތީސީސްތަކެކެވެ. އެހެން ތީސިސްތަކުން ބުނަނީ އެކަމަނާ އަވަހާރަވީބަލީގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ނިކަމެތިކަމުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގެން ކަމަށާއި ނަމަވެސް މިތިއަރީތަކުގައި މާބޮޑު ހަގީގަތެއް ނެތްކަން ސާބިތުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް 2012 ވަނަ އަހަރު މަޝްހޫރު އާ ތިއަރީއެއް ފެނިގެން ދިޔައީ “އިން ދަ ލައިޓްއޮފް އަމަރްނާ: 100 އިޔާސް އޮފް ދަ ނެފެރްތީ ޑިސްކަވަރީ” ފޮތުގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާއަޚަނާޓެންގެ ރަސްކަމުގެ 16 ވަނަ އަހަރު، 3 ވަނަ މަހުގައި، އަދި 15 ވަނަ ދުވަހާގުޅުވައިގެން ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެއް ފެނުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މި ލިޔުމުގައި “ގްރޭޓް ރޯޔަލް ވައިފް،ހިޒް ލޮބުވެތި، މިސްޓްރެސް އޮފް ދަ ޓޫ ލޭންޑްސް، ނެފެރޫޓެން ނެފެރެޓިޓީ” ގެ ވާހަކަބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ. މިކަމުގެ ހެއްކަކީ ނެފެރްޓިޓީ އެންމެ ބޮޑަށް އެކަމަނާގެ ނަންބަދަލުކޮށް، އެހެން އެއްވެސް ތަނެއްގައި އެ ނަން ނުކިޔާ ސަބަބާއި، އެކަމަނާގެފިރިކަލުން އަވަހާރަވުމާއި، ތުންތުންޚަމުންގެ ފުރާފުރިހަމަވުމާއި ދެމެދު ދުވަސްކޮޅަކުވެރިކަން ކުރެއްވިކަމެވެ.
ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަޚައިންޓެންގެ ކަށްވަޅުގައާއި، ތުންތުންޚަމުންގެގަބުރުސްތާނުގައި ނެފެރްތީގެ ވަޅުލެވިފައިވާ ތަން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ކުރެވިފައެވެ. ނަމަވެސް ކޮންކްރީޓް އެއްވެސް ހެއްކެއް ނުފެނުނު ކަމަށާއި އެ ދާއިރާއިން ދިރާސާއަދިވެސް ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ. މިޞްރު މީހުން ދީނީގޮތުން އެބައިމީހުންގެރަސްރަސްކަލުންގެ ރަސްކަމުގެ ރެކޯޑުތައް ބެހެއްޓިއެވެ. އެހެންކަމުން ނެފެރްތީގެމައްސަލައިގައި ފުށުއެރުންތައް އޮޅުވާލައި، މިސުވާލުގެ ޖަވާބު ހޯދުމަށް ޓަކައި ވަރަށްބޮޑަށް ތަޞްވީރުކޮށް ދިރާސާކުރުމުގެ ދާއިރާއެއް ވެއެވެ. ނެފެރްތީ އަކީ އާދަޔާ ޚިލާފުރަސްކަލެކެވެ. އަދި އެކަމަނާގެ ފިރިކަލުންނަށް އެހީތެރިވެދެއްވި ތަފާތު ޤާބިލިއްޔަތުތަކުގެއިތުރުން އެކަމަނާގެ މޭކަޕް ފަދަ އުފެއްދުންތަކުގައި ވެސް ގެ Galena plant ބޭނުންކުރައްވައިގެން ހެއްދެވި މޭކަޕް ފަދަ އުފެއްދުންތަކުގައި ހެއްދެވި ތަފާތު ޤާބިލިއްޔަތުތަކުގެސަބަބުން އިހު ޒަމާނުގެ މިޞްރުގެ އަންހެނުންގެ މެދުގައި އެކަމަނާގެ މަޝްހޫރުވެގެންދެއެވެ.