އިސްލާމްދީނަކީ އޯގާވެރިކަމުގެ ދީންކަން ފާހަގަކުރައްވައި، އެކަކު އަނެކަކަށް ދުލުން ނުވަތަ އަމަލުން އުނދަގޫކުރުމަކީ ތިމާ ކުރާ ހެޔޮ އަމަލުތައް ބާޠިލުވެ، ނަރަކައަށް ވަންނަން ޖެހިދާނެ ސަބަބެއް ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުޠުބާގައި ބުނެފިއެވެ. އިންސާނާގެ ފުރާނައަކީ މާތްﷲ ދެއްވާފައިވާ އަމާނާތަކަށްވާއިރު، ނުހައްގުން އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާވެރިވުމަކީ ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ގެއްލުންދީ މަރުވުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައެއްކަން ޚުޠުބާގައި ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ.
ޚުޠުބާގައި ނަސޭހަތްތެރިވެފައިވަނީ، އިސްލާމްދީނުގައި އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާވެރިވުމަކީ ނުވަތަ ނުހައްގުން ގޯނާކުރުމަކީ ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް އެކަން އޮތީ އެމަގުންކަން ފާހަގަކޮށް ޚުޠުބާގައި ބުނީ، އަޅަމެންގެ ފުރާނައަކީ އަޅަމެން ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް ކަންތައް ކުރަން އޮތް އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށާއި އޭގެ ހަގީގީ މިލްކުވެރިޔަކީ މާތްﷲ ކަމަށެވެ. ފުރާނައަކީ އަމާނާތެއް ކަމަށާއި، އަމާނާތަކަށް އުނިކަން ދިނުމަކީ ހަރާމްކުރައްވާފައިވާ ކަމެއްކަން ޚުޠުބާގައި ހަނދާންކޮށްދީފައިވެއެވެ.
އަމިއްލައަށް މަރުވާ މީހުންނާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވި ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވަނީ “އެއްޗަކުން އަމިއްލައަށް މަރުވި މީހާ (ޤިޔާމަތް ދުވަހުން) ނަރަކައިގެ އަލިފާނުގައި އެ އެއްޗަކުން އޭނާއަށް އަޒާބު ދެވޭނެއެވެ.” މިކަން ފާހަގަކޮށް ޚުޠުބާގައި ބުނީ، އަމިއްލައަށް މަރުވުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައެއް ކަމަށާއި އެފަދަ މީހުންނަށް އާޚިރަތުގައި ގަދަފަދަ އަޒާބު ހުރިކަން ރަސޫލާ ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެފަދަ މީހުންގެ މައްޗަށްވެސް ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންތައްތައް މުސްލިމުންގެ އުސޫލުން ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭނެ ކަމަށް ގިނަ ޢިލްމުވެރިން އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވާކަން ޚުޠުބާގައި ފާހަގަކުރިއެވެ.
އިންސާނާގެ އަބުރާއި، ލެޔާއި، މުދަލަކީ މާތްވެގެންވާ އެއްޗެއްކަން ވަދާޢުގެ ޙައްޖުގެ ޚުޠުބާގައި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ބާރުއަޅުއްވާފައިވާކަން ފާހަގަކޮށް ޚުޠުބާގައި ވަނީ ބުނެފަ، އެކަކު އަނެކަކަށް ފުރައްސާރަކުރުމާއި، ޢައިބު ކިޔުމާއި، ނުބައި ނަންނަމުން ގޮވުމަކީ މާތްﷲ ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަންކަން ކަމަށެވެ. މިއަދުގެ މުޖުތަމަޢުގައި ފެތުރެމުންދާ ބުލީކުރުން ނުވަތަ ގަނާކުރުމުގެ ވަބާއަކީ އޭގެ ސަބަބުން އެތައް ބައެއްގެ ފުރާނަ ގެއްލިގެންދާ ނުރައްކާތެރި އަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ޚުޠުބާގައި ސިފަކޮށްފައިވެއެވެ.
އަބޫ ހުރައިރާ (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު) ރިވާކުރެއްވިއެވެ: ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަށް ދެންނެވުނެވެ: “އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! މިވެނި އަންހެނަކު ރޭގަނޑު ނަމާދުކޮށް، ދުވާލު ރޯދަހިފާ، ގިނަ ހެޔޮ އަމަލުތައްކޮށް، ޞަދަޤާތް ދީ އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ދުލުން އަވަށްޓެރިންނަށް އުނދަގޫކޮށް އުޅެއެވެ.”
ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “އޭނާގެ ކިބައިގައި އެއްވެސް ހެޔޮކަމެއް ނެތެވެ. އޭނާވަނީ ނަރަކަވަންތަވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ.”
ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވުނެވެ: “މިވެނި އަންހެނަކު ހަމައެކަނި ފަރުޟު ނަމާދުތައް އަދާކޮށް، ޞަދަޤާތުގެ ގޮތުގައި ކުޑަ މިންވަރެއްގެ ހިއްކި ކިރުކޮޅެއް ދީ އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެއްވެސް މީހަކަށް އުނދަގުލެއް ނުކުރެއެވެ.”
ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “އޭނާވަނީ ސުވަރުގެވަންތަވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ.”
ބަހުގެ ހަމަލާތަކާއި ޖިސްމާނީ ބިރުދެއްކުންތަކުގެ ސަބަބުން، މައިންބަފައިންނާއި، މުދައްރިސުންނާއި ނުވަތަ ރަހުމަތްތެރިންނާ ވާހަކަދައްކާނެ ހިތްވަރު ނުލިބި، ކިތައް ކުށެއްނެތް ދަރިވަރުން މި ދުނިޔެ ދޫކޮށް ހިނގައްޖެތޯ ސުވާލު އުފައްދައި ޚުޠުބާގައި ނަސޭހަތްތެރިވެފައިވަނީ ހަގީގީ މުސްލިމަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އެދޭ ހެޔޮކަން އެހެން މީހުންނަށްވެސް އެދޭ މީހާ ކަމަށެވެ.
ޚުޠުބާގައި ބުނީ، އިސްލާމްދީނުގައި މީހަކު އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އެދޭ ކަމެއް އެމީހެއްގެ އަޚާއަށްވެސް އެދިއްޖެއުމަށް ދާންދެން އެމީހެއްގެ އީމާންކަން ފުރިހަމަނުވާނެ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މުޖުތަމަޢުގެ އެންމެހާ ފަރުދުން އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމްކޮށް، އަނިޔާވެރި އަމަލުތަކުން ދުރުހެލިވުމަށް ޚުޠުބާގައި ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.