ހަންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމަކީ ޖަނަވާރުންގެ ޒަރީއާއިން އިންސާނުންނަށް ޖެހޭ ބަލިތަކުގެ ތެރެއިން ދުނިޔޭގައި ފާހަގަކުރެވޭ އެންމެ ނުރައްކާ ބޮޑު އެއް ވައިރަހެވެ. މި ބަލީގެ ފެށުމަކީ އާދައިގެ ރޯގާއެއްގެ އަލާމާތްތައް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ވަރަށް ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ފުރާނައަށް ގެއްލުންވާ ފަދަ ސިއްހީ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަކަށް މީހާ ވެއްޓިގެންދެއެވެ. އިންފްލުއެންޒާ ނުވަތަ ކޮވިޑް-19 އާ އަޅާބަލާއިރު މި ބަލި ފެންނަ މިންވަރު މަދުވި ނަމަވެސް، ބަލިޖެހޭ މީހުން މަރުވާ ނިސްބަތް މަތިވުމާއި ބަލި ހަލުވިކަމާއެކު ގޯސްވާތީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ސަމާލުކަން މި ބައްޔަށް ވަނީ ލިބިފައެވެ. މި ބަލި ފެތުރެނީ މީދަލުގެ ހަށިގަނޑުގައި ގުދުރަތީ ގޮތުން ހުންނަ ހަންޓާވައިރަސްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑަށް މި ވައިރަސް ވަންނަނީ މީދަލުގެ ކުޅު، ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެހި ނުވަތަ ބޮޑުކަމުދާ އެއްޗެހިން ވައިގެ ތެރެއަށް ބޭރުވާ ކުދިކުދި ޒައްރާތައް ނޭވާލުމުގެ ތެރެއިން އެތެރެވުމުންނެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަންދެން، ވައިރަހަށް ހުށަހެޅުނުކަންވެސް ބަލިމީހާއަށް އިހުސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ.
ހަންޓާވައިރަހުގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ސައިންސްވެރިންނަށް މި ވައިރަސް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ 1950 ގެ އަހަރުތަކުގައި ހިނގި ކޮރެއާ ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ގިނަ އަދަދެއްގެ ސިފައިންނަށް ހުން އައުމާއި، އެތެރެހަށިން ލޭލުމުގެ އިތުރުން ކިޑްނީ ފެއިލްވާ ގޮތްނޭނގޭ ބައްޔެއް ކުރިމަތިވިއެވެ. ފަހުން ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި މި ބަލި ފެށިފައިވަނީ ދެކުނު ކޮރެއާގެ ހަންޓަން ކޯރު ހިމެނޭ ސަރަހައްދުންނެވެ. އެހެންކަމުން މި ވައިރަހަށް ނަން ދެވުނީ އެ ކޯރަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ނަމަވެސް، މި ބަލި މުޅި ދުނިޔެއަށް ބޮޑަށް މަޝްހޫރުވީ 1993 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ހުޅަނގު ދެކުނުގައި ފެތުރުނު ބަލިމަޑުކަމަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެ ފަހަރު ދުޅަހެޔޮކޮށް ތިބި ޒުވާނުންނަށް ނޭވާލާން އުނދަގޫވެ، ކުއްލި ގޮތަކަށް މަރުވަމުން ދިއުމަކީ ސިއްހީ މާހިރުންނަށް ލިބުނު ބޮޑު ސިހުމެކެވެ. ތަހުގީގުތަކުން ހާމަވީ، އިންސާނުން އުޅޭ ސަރަހައްދުތަކުގައި އުޅޭ "ޑިއަރ މައިސް" ކިޔާ މީދަލުގެ ބާވަތެއްގެ ސަބަބުން މި ބަލި ފެތުރެމުންދިޔަ ކަމެވެ.
އާންމުކޮށް ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބަލިތަކާ ހިލާފަށް، ހަންޓާވައިރަސް އިންސާނެއްގެ ގައިން އަނެއް އިންސާނެއްގެ ގަޔަށް ފެތުރުމަކީ ނާދިރު ކަމެކެވެ. މި ބަލި ފެތުރުމުގެ މައިގަނޑު ވަސީލަތަކީ މީދަލެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ބިތްތަކުގައި ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ މީދާ މި ވައިރަހުގެ އެކި ވައްތަރުތައް އުފުލައެވެ. މިސާލަކަށް އުތުރު އެމެރިކާގައި "ޑިއަރ މައިސް" މެދުވެރިކޮށް ބަލި ފެތުރޭއިރު، ޔޫރަޕާއި އޭޝިއާގައި މިކަން މެދުވެރިވަނީ އެހެން ބާވަތްތަކުގެ މީދަލުގެ ސަބަބުންނެވެ. ބާވެފައިވާ ތަންތަން ސާފުކުރުމާއި، ފަޅު ކޮޓަރިތަކަށް ވަނުމާއި، ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން މީދާ އުޅޭ ސަރަހައްދުތަކަށް ދިއުމަކީ ބަލިޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވާ ކަންކަމެވެ. ހާއްސަކޮށް މީދަލުގެ ނަޖިސް ހުންނަ ތަންތަން ކުނިކެހުމުން ނުވަތަ ވެކިއުމް ކުރުމުން، ވައިރަސް އެކުލެވޭ ކުނޑިތައް ވައިގެ ތެރެއަށް ބޭރުވެ، ނޭވާލުމުގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑަށް ވަނުމަކީ މި ބަލި އެންމެ ގިނައިން ޖެހޭ ގޮތެވެ.
ހަންޓާވައިރަސް އިންފެކްޝަންގެ އެންމެ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އެއް ކަމަކީ ބަލި ފެށޭއިރު ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ އާދައިގެ ރޯގާއެއްގެ އަލާމާތްތަކާ އެއްގޮތްވުމެވެ. ބަލިމީހާގެ ކިބައިން ފެންނަ ހުން އައުމާއި، ވަރުބަލިވުމާއި، ބޮލުގައި ރިއްސުމާއި، ގައިގައި ރިއްސުން ފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ފަހަރަށް މިއީ އިންފްލުއެންޒާ ކަމަށް ހީކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މި ބަލި ފުއްޕާމެޔަށް ފެތުރި، ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި އުނދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. ފުއްޕާމޭގައި ފެން ހެދުމުގެ ސަބަބުން ކެއްސުމާއި މޭގައި ރިއްސުން މެދުވެރިވެ، ބަލި ބޮޑުވާ ހާލަތްތަކުގައި މެޝިނުގެ އެހީއާ ނުލައި ނޭވާލުމަކީ ނާދިރު ކަމެކެވެ. މި ނުރައްކާތެރި މަރުހަލާގައި ގިނަ ބަލިމީހުންނަށް އައި.ސީ.ޔޫގައި ފަރުވާދޭން ޖެހެއެވެ.
ފޮޓޯ ތައްޔާރު ކުރީ: ޝަފާ / ހުވަދޫމީޑިއާ
ޔޫރަޕާއި އޭޝިއާ ސަރަހައްދުތަކުން ފެންނަ ހަންޓާވައިރަސްގެ އެހެން ބާވަތެއް ކަމަށްވާ "ހެމޮރޭޖިކް ފީވާ ވިތު ރީނަލް ސިންޑްރޯމް" އަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކިޑްނީއަށާއި ލޭހޮޅިތަކަށް ގެއްލުންދޭ ބައްޔެކެވެ. މި ބަލީގައި ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެއަށް ލޭ ފޭބުމާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުމާއި، ކުއްލިއަކަށް ކިޑްނީ މަސައްކަތް ކުރުން ހުއްޓުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަންކަމެވެ. މިއީ ފުއްޕާމެޔަށް ޖެހޭ ބާވަތާ އަލާމާތްތަކުގެ ގޮތުން ތަފާތުވި ނަމަވެސް، އަވަސް ފަރުވާ ނުލިބިއްޖެނަމަ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ސީރިއަސް ހާލަތްތަކެވެ.
ހަންޓާވައިރަސް ދެނެގަތުމުގައި ޑޮކްޓަރުންނަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. އެއީ ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ފެންނަ އަލާމާތްތައް އާންމުކޮށް ޖެހޭ ގިނަ އިންފެކްޝަންތަކާ އެއްގޮތްވުމުންނެވެ. ސިއްހީ މާހިރުން އާންމުކޮށް ބަލި ދެނެގަންނަނީ އަލާމާތްތަކުގެ ތާރީޚާއި، ލެބޯޓްރީގެ ލޭގެ ޓެސްޓުތަކާއި، އެންޓިބޮޑީ ދެނެގަތުމާއި، އަދި މީދާ ފަދަ ސޫފިތަކާ ކައިރިވެފައިވާ މިންވަރަށް ބަލައިގެންނެވެ. ބަލި އަވަހަށް ދެނެގަތުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ނޭވާލުމުގެ އުނދަގޫތައް ފެށުމާއެކު ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ގޯސްވެގެންދާތީއެވެ. ހިތާމައަކީ، ހަންޓާވައިރަސް އިންފެކްޝަނަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ގަބޫލުކުރެވޭ ފަރުވާއެއް މިހާތަނަށް ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. ފަރުވާގެ މައިގަނޑު އަމާޒަކީ ސަޕޯޓިވް މެޑިކަލް ކެއާ ދިނުމެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އޮކްސިޖަން ތެރަޕީ، އައިވީ ފްލުއިޑްސް، ލޭގެ ޕްރެޝަރު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމާއި، ގާތުން މޮނިޓަރ ކުރުން ހިމެނެއެވެ. ރިބަވިރިން ފަދަ ބައެއް އެންޓިވައިރަލް ބޭސްތަކުން ހަންޓާވައިރަސްގެ ބައެއް ބާވަތްތަކަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ނަތީޖާއެއް ފެނިފައިވީ ނަމަވެސް، ކަށަވަރު ފަރުވާއެއް އަދި ނެތެވެ.
ހަންޓާވައިރަސްގައި މަރުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތް ހުރީ ބިރުގަންނަންޖެހޭ ފަދަ މަތީ މިންވަރެއްގައެވެ. ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރާ ހާލަތްތަކުގައި، މަރުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތް ސާޅީސް އިންސައްތައާ ގާތްކުރެއެވެ. މިއީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި އެނގިފައިވާ ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމަށް ޖެހޭ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވައިރަލް ބަލިތަކުގެ ތެރެއިން އެކެކެވެ. ބަލިން ސަލާމަތްވާ މީހުންވެސް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާ ހޯދައި، ރަނގަޅުވުމަށް ގިނަ ވަގުތު ބޭނުންވެއެވެ. މި ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ސަބަބުން، ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަކީ އިންފެކްޝަނާ ދެކޮޅަށް އޮތް އެންމެ ފައިދާހުރި ދިފާއު ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. ގޭބިސީތަކާއި މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނުގެ ވަށައިގެން މީދާ ފަދަ ތަކެތި އުޅޭ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށާއި، އިމާރާތްތަކަށް އެފަދަ ތަކެތި ވަދެވޭނެ ތަންތަން ބަންދުކުރުމަށާއި، ކާބޯތަކެތި ރައްކާތެރިކޮށް ބެހެއްޓުމަށާއި، އަދި މީދާ ފަދަ ތަކެތީގެ ނަޖިސް ސާފުކުރުމުގައި ރައްކާތެރި ގޮތްތައް ބޭނުންކުރުމަށް އާންމު ސިއްހަތާ ބެހޭ އިދާރާތަކުން ބާރުއަޅައެވެ. މާހިރުން ލަފާދެނީ ނަޖިސް ހުރި ތަންތަން ކުނިކެހުމުގެ ބަދަލުގައި (ސަބަބަކީ ކުނިކެހުމުން ވައިގެ ތެރެއަށް ނުރައްކާތެރި ޖަރާސީމުތައް ބުރާތީ)، ޑިސްއިންފެކްޓަންޓް ސްޕްރޭ ބޭނުންކޮށްގެން ސާފުކުރުމަށެވެ.
ތިމާވެއްޓަށާއި މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަގުގައި މި ބަލި ފެތުރުމަށް މަގުފަހިވެދާނެތީ، ސައިންސްވެރިން ދަނީ ހަންޓާވައިރަސްތައް ވަރަށް ގާތުން ދިރާސާކުރަމުންނެވެ. ވާރޭވެހުން އިތުރުވުމާއި، އިކޯސިސްޓަމްތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި، ކާބޯތަކެތި ލިބޭ މިންވަރު އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން މީދާ ފަދަ ތަކެތީގެ އާބާދީ ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވެ، އިންސާނުންނަށް ބަލިޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުރިމަގުގައި މަރުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތް ދަށްކުރުމަށްޓަކައި ވެކްސިންތަކާއި މިއަށްވުރެ ރަނގަޅު އެންޓިވައިރަލް ފަރުވާތައް ތަރައްގީކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ދިރާސާވެރިން ކުރަމުންދެއެވެ.
ހަންޓާވައިރަސް އިންފެކްޝަންތަކަކީ މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ބަލިތަކެއް ނަމަވެސް، އޭގެ ނުރައްކާތެރިކަމުގެ ސަބަބުން މިއީ އާންމު ސިއްހަތަށް އޮތް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. މި ނުރައްކާތެރި ބަލީގެ އަސަރު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ހޭލުންތެރިކަމާއި، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި، އަދި ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ސިއްހީ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަންކަމެވެ. އިންސާނުންގެ އާބާދީ ވަލުޖަނަވާރުން އުޅޭ ސަރަހައްދުތަކަށް ފެތުރެމުންދާ ވަރަކަށް، ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ހަންޓާވައިރަސް ފަދަ ބަލިތައް ދެނެގަތުމުގެ މުހިންމުކަން ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.