ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން މިދިޔަ ފަސް އަަހަރު ތެރޭގައި، ފާސްކުރި މިންގަނޑުގެ ތެރެއިން ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ހަމަޖައްސާ ރައީސް ޑރ މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ތާރީޚުގެ ތެރެއަށް ދަތުރުކޮށްފިއެވެ.
ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީއިން ހާމަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، މިދިޔަ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓު ސަޕްލިމަންޓު ނުކޮށް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރި މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައި ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް މިސަރުކާރުން ވަނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ.
ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން އަލަށް ނެރުނު "ބަޖެޓު ނަތީޖާގެ ބަޔާން 2025" ރިޕޯޓުގައިވަ ގޮތުން، 2021 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ވިދިވިދިގެން ހަތަރު އަހަރު ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ފޫބެއްދުމަށްޓަކައި ސަޕްލިމަންޓަރީ ބަޖެޓު ހުށަހަޅާފައިވީ ނަމަވެސް، 2025ގައި އެ އަހަރުގެ މާލީ އަހަރު ސަރުކާރުން ނިންމާލާފައިވަނީ މަޖިލީހުން ކަނޑައެޅި ބަޖެޓުގެ ތެރޭގައެވެ.
މިއީ މާލީ އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށް މިނިސްޓްރީއިން ވަނީ، މިދިޔަ އަހަރުގެ ބަޖެޓު ތަންފީޒުކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީފައިވަނީ ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ހަމަބިމަށް ތިރިކުރުމަށާއި، ދަރަނި ދެމެހެއްޓެނިވި މިންގަނޑެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ކަން ފާހަގަވެސް ކޮށްފައެވެ.
ހަމަ އެހެންމެ، ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް ވަރުގަދަކުރުމަށް ހާއްސަ ސިޔާސަތުތަކެއް ކަނޑައަޅާ، އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންދިޔަ އިރުވެސް، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ހިދުމަތްތަކާއި ސަބްސިޑީތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ހާއްސަ އިސްކަމެއް ދީފައިވާކަން ވެސް މިނިސްޓްރީއިން ފާހަގަކުރެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެންމެ މުހިއްމު އެއް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބަޖެޓު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ކޮންޓްރޯލްތައް ހަރުދަނާކޮށްފައިވާ ވުމެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، ޕީއެސްއައިޕީ މަޝްރޫއުތައް ހިންގާ އުސޫލަށް ގެނައި ބަދަލުތަކާއެކު، ޖުމްލަ ހަރަދު ހުންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރި 49.2 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަދަލުގައި، އަހަރު ނިމުނުއިރު ހަރަދުތައް ކުޑަކުރެވިފައިވާކަން ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން އަހަރު ނިމުނުއިރު ހަރަދު ކުރެވިފައިވައިވަނީ، 44.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. މިއީ ބަޖެޓު ކުރި އަދަދަށްވުރެ 5.0 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ދަށްވުމެއްކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.
ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ ވެސް ވަނީ އަންދާޒާ ކުރި ވަރަށް ވުރެ އިތުރުވެފައެވެ. 39.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރި ނަމަވެސް، އަހަރު ނިމުނުއިރު އާމްދަނީ އާއި ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި 39.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ލިބިފައެވެ. މިއީ 74.4 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިތުރުވުމެކެވެ.
ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރި ޓޫރިސްޓުންގެ އަދަދު ލަފާކުރި ވަރަށް ވުރެ ކުޑަމިންވަރެއް ދަށް ނަމަވެސް، ފަތުރުވެރިން ރާއްޖޭގައި ހޭދަކުރި "ބެޑް ނައިޓްސް" ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ހަމައެހެންމެ ޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބުނު ފައިސާ، (އޭގެ ތެރޭގައި ރިސޯޓު ކުލީގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ ފީ އާއި ވޯކް ޕާމިޓް ފީ ފަދަ ކަންކަމުން ލިބުނު އާމްދަނީ) އިތުރުވުމަކީ ބަޖެޓަށް ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
މި ޚާއްސަ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކާމިޔާބީއަކީ، ފިސްކަލް ޑެފިސިޓް (ބަޖެޓުގެ ތަފާތު) ސަރުކާރަށް ކުޑަކުރެވުމެވެ. ބަޖެޓު 9.4 ބިލިއަން ރުފިޔާއިން ޑެފިސިޓެއް ވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރި ނަމަވެސް، ހިސާޞުތަކުން ދައްކަނީ އެ އަދަދު 4.4 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ކުޑަކުރެވިފައިވާ ކަމެވެ. މިއީ ޖީޑީޕީގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު 6.3 ޕަސެންޓޭޖް ޕޮއިންޓުގެ ދަށްވުމެކެވެ. މިއާއެކު، 2025 ވަނަ އަހަރަކީ ފާއިތުވި ހަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ދަށް ފިސްކަލް ޑެފިސިޓެއް ރެކޯޑު ކުރެވުނު އަހަރަށް ވަނީ ވެގެން ގޮސްފައެވެ.
ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ދަރަނިއަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ދައުލަތުގެ ދަރަނި ހުރީ 154.9 ބިލިއަން ރުފިޔާގައެވެ. މިއީ ޖީޑީޕީގެ ނިސްބަތުން 129.8 ޕަސެންޓެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދަރަނި ދެއްކުމަށް އެކަނިވެސް 10.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ސަރުކާރުން ވަނީ ހޭދަކޮށްފައެވެ.
މި ނަތީޖާތަކަކީ ރައީސް ޑރ މުއިއްޒުގެ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތާ އެމަނިކުފާނުގެ ސީދާ އިރުޝާދާ ލަފާފުޅުގެ މަތިން ސަރުކާރުން ގެންގުޅުނު ހަރުދަނާ މާލީ ސިޔާސަތުތަކުގެ ފޮނި މޭވާ ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީއިން ހާމަކުރެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަށް އޮތް ބުރަ ކުޑަވެ، ބަޖެޓުގެ އިތުބާރު ބޮޑުވެގެން ގޮސްފައިވާ ކަމަށް ވެސް އެ މިނިސްޓްރީން ބުނެފައިވެއެވެ.