ސްޓްރޯކް ނުވަތަ ސިކުނޑިއަށް ލޭ ފޮނުވައިދޭ ނިޒާމަށް ދިމާވާ ކުއްލި މައްސަލަތަކަކީ އިންސާނާގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ނާޒުކު ސިއްހީ ހާލަތެކެވެ. މިއީ ސިކުނޑީގެ ބަޔަކަށް ލޭ ފޮނުވައިދޭ ހޮޅިއެއް ބެދިގެން ނުވަތަ ލޭހޮޅިއެއް ފަޅައިގެން ގޮސްގެން ސިކުނޑީގެ ސެލްތަކަށް ބޭނުންވާ އޮކްސިޖަނާއި މުހިންމު މާއްދާތައް ލިބުން މެދުކެނޑުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ހާލަތެކެވެ. ސިކުނޑީގެ ސެލްތަކަކީ މެދުކެނޑުމެއް ނެތި އޮކްސިޖަން ބޭނުންވާ ބަޔަކަށް ވާއިރު، މި ސަޕްލައި ކެނޑޭތާ މަދު މިނެޓުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ސެލްތައް މަރުވާން ފަށައެވެ. އެހެންކަމުން، ސްޓްރޯކެއް ޖެހޭ ވަގުތުން ފެށިގެން ފަރުވާ ދިނުމާ ދެމެދު ހޭދަވާ ކޮންމެ ސިކުންތަކީ ވެސް ބަލިމީހާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށާއި، ދާއިމީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް ނުހަނު މުހިންމު ވަގުތެކެވެ. މި ބައްޔާ ބެހޭގޮތުން ހޭލުންތެރިވުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލާޒިމު ކަމެކެވެ.
ސްޓްރޯކް ޖެހުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކާއި ބަލީގެ ބާވަތްތައް
ސްޓްރޯކް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބެހިގެންވަނީ ދެ ބަޔަކަށެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ އާންމު ބާވަތަކީ "އިސްކީމިކް ސްޓްރޯކް" އެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 85 އިންސައްތަ މީހުންނަށް ދިމާވާ ހާލަތެކެވެ. މި ބާވަތުގެ ސްޓްރޯކް ޖެހެނީ ސިކުނޑިއަށް ލޭ ފޮނުވައިދޭ މައި ލޭހޮޅިއެއްގައި ލޭގަނޑުވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ސަރުބީ ޖެހި ލޭހޮޅި ހަނިވެގެން ލޭ ދައުރުވުމަށް ހުރަސް އެޅުމުންނެވެ. ދެވަނަ ބާވަތަކީ "ހެމޮރޭޖިކް ސްޓްރޯކް" އެވެ. މިއީ ސިކުނޑީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ނާޒުކު ލޭހޮޅިއެއް ފަޅައިގެން ގޮސް، ސިކުނޑީގެ ޓިޝޫތަކުގެ ތެރެއަށް ލޭ ފޭދިގެން ދިއުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސިކުނޑީގެ އެތެރޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވެ، ސެލްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެއެވެ. މީގެ އިތުރުން "ޓްރާންސިއެންޓް އިސްކީމިކް އެޓޭކް" ނުވަތަ "މިނީ ސްޓްރޯކް" އަކީ ވަގުތީ ގޮތުން ލޭ ދައުރުވުން ހުއްޓިފައި އަލުން އިއާދަވުމެވެ. މީގެ އަލާމާތްތައް މަދު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ފިލައިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް، މިއީ ކުރިމަތީގައި އޮތް ބޮޑު ސްޓްރޯކެއްގެ އިންޒާރު ކަމަށް ބަލައި ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހެއެވެ.
ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އިތުރުކުރާ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ސިއްހީ މާހިރުން ފާހަގަކުރައްވައެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމެވެ. ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމަކީ ލޭހޮޅިތަކަށް ބާރުބޮޑުވެ، ހޮޅިތައް ހަރުވުމަށް ނުވަތަ ފަޅައިގެން ދިއުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ. ހަކުރު ބައްޔާއި، ލޭގައި ސަރުބީ ގިނަވުމަކީ ވެސް ލޭހޮޅިތަކުގެ ދުޅަހެޔޮކަން ގެއްލުވާލާ ކަންކަމެވެ. ހާއްސަކޮށް ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމަކީ ލޭހޮޅިތައް ހަނިކޮށްލާ، ލޭގަނޑުވުމުގެ ފުރުސަތު އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުކޮށްދޭ ނުރައްކާތެރި އާދައެކެވެ
. މީގެ އިތުރުން، ހިތުގެ ބަލިތައް ހުންނަ މީހުންނާއި، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން އާދަޔާ ހިލާފަށް އިތުރުވުމާއި، ކަސްރަތު ނުކުރުމަކީ ވެސް މި ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވާ ސަބަބުތަކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވުމާއި އާއިލާގައި ސްޓްރޯކް ޖެހިފައިވާ މީހުން ތިބުމަކީ ވެސް ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމެއްކަން ދަނެގެން، ދިރިއުޅުމުގެ އާދަކާދަތައް ބައްޓަންކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ސްޓްރޯކެއް ޖެހިގެން ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބަލީގެ ބާވަތަށް ބަލައި ތަފާތު ގޮތްތައް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. އިސްކީމިކް ސްޓްރޯކެއް ނަމަ، ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ލޭގަނޑު ދިޔާކުރާ އިންޖެކްޝަން ޖަހައިގެން ނުވަތަ އޮޕަރޭޝަނެއްގެ އެހީގައި ލޭގަނޑު ނެގުމަށް މަސައްކަތް ކުރެވެއެވެ. ހެމޮރޭޖިކް ސްޓްރޯކެއްގައި މައިގަނޑު އަމާޒަކީ ލޭ އޮހުރުން ހުއްޓުވައި، ސިކުނޑީގެ ޕްރެޝަރު ކުޑަކުރުމެވެ. މި ހުރިހާ ފަރުވާއެއްގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ބަލިމީހާ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދެވޭ އަވަސްމިނެއްގެ މައްޗަށެވެ. "ޓައިމް އިޒް ބްރެއިން" ނުވަތަ "ވަގުތަކީ ސިކުނޑިއެވެ" މި އުސޫލުން އަމަލުކުރުމަކީ ބަލިމީހާގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި ކުރެވޭނެ އެންމެ ބޮޑު މަސައްކަތެވެ. ބަލިން ސަލާމަތްވާ މީހުންނަށް ދިގު މުއްދަތުގެ ފިޒިއޮތެރަޕީ އާއި ރިހެބިލިޓޭޝަން ބޭނުންވާއިރު، އާއިލާގެ ފަރާތުން ލިބޭ ހިތްވަރާއި އެހީތެރިކަމަކީ ބަލިމީހާ އަލުން އާންމު ދިރިއުޅުމަށް ރުޖޫއަވުމަށް ހުޅުވޭ ވަރަށް ބޮޑު ދޮރެކެވެ.
ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުމާއި ރައްކާތެރިވުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުތައް
ސްޓްރޯކެއް ޖެހެމުންދާކަން ދެނެގަތުމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހީ މާހިރުން ބޭނުންކުރާ އެންމެ ފަސޭހަ އުސޫލަކީ "ފާސްޓް" Fast)) އެވެ. މީގެ މާނައަކީ "އެފް" (Face) ނުވަތަ މޫނުގެ އެއްފަރާތް ވާގިނެތި ތިރިއަށް އެލުން، "އޭ" (Arms) ނުވަތަ އެއް އަތުގެ ބާރުދެރަވެ އަތް އުފުލަން އުނދަގޫވުން، "އެސް" (Speech) ނުވަތަ ވާހަކަދައްކަން އުނދަގޫވެ ދޫ އޮޅުން، އަދި "ޓީ" (Time) ނުވަތަ ވަގުތު ފާއިތުނުކޮށް ވަގުތުން ސިއްހީ އެހީތެރިކަން ހޯދުމެވެ.
މީގެ އިތުރުން ކުއްލިއަކަށް ބޮލުގައި ރިއްސުން، ހަށިގަނޑުގެ އެއްފަރާތް އައްސިވުން، ލޮލުގެ ފެނުމަށް ބަދަލު އައުން އަދި ހިނގާބިނގާވެ އުޅުމަށް އުނދަގޫވުމަކީ ވެސް ސްޓްރޯކްގެ އަލާމާތްތަކެވެ. މިފަދަ ކަމެއް ފާހަގަކުރެވިއްޖެ ނަމަ، އަމިއްލައަށް ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ބަލައި މަޑުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ވަގުތުން އެމްބިއުލާންސަށް ގުޅައިގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ދިއުމަކީ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމަށް އޮތް އެންމެ ކުރު މަގެވެ.
ސްޓްރޯކުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެގޮތުން، ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް މަދުވެގެން 30 މިނެޓު ވަންދެން ހަލުވިކޮށް ހިނގުން ނުވަތަ ކަސްރަތު ކުރުމަކީ ލޭގެ ދައުރުވުން ރަނގަޅުކޮށްދީ، ހިތުގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. ކެއިންބުއިމުގައި ލޮނާއި، ހަކުރާއި އަދި ތެޔޮ އެކުލެވޭ ކާނާ މަދުކޮށް، ގިނައިން ތަރުކާރީ އާއި މޭވާ ބޭނުންކުރުމަކީ ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި ސަރުބީ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމާ ދުރުހެލިވުމަކީ ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ނިދި ހޯދުމާއި، ނަފްސާނީ ބުރަ ނުވަތަ ސްޓްރެސް ކުޑަކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މުޅި ހަށިގަނޑުގެ ދުޅަހެޔޮކަމާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ.
ގަވާއިދުން ސިއްހީ ޗެކަޕް ހެދުމަކީ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރެވޭނެ އެންމެ މުހިންމު އެއް އިންވެސްޓްމަންޓެވެ. ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި، ހަކުރާއި، ސަރުބީ ހުންނަ މިންވަރު ދެނެގަނެ، ޑޮކްޓަރުން ދެއްވާ އިރުޝާދުތަކާ އެއްގޮތަށް ބޭސް ބޭނުންކުރުމަކީ ސްޓްރޯކެއް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ހަނިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. ހާއްސަކޮށް އުމުރުން 40 އަހަރުން މަތީގެ މީހުން މިކަމަށް އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހެއެވެ.
ސްޓްރޯކަކީ ކޮންމެ ވަގުތަކު ވެސް ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ދިމާވެދާނެ ހާލަތެއް ކަމަށް ވިޔަސް، ދުރާލައި ތައްޔާރުވެ، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުން މި ބަލިން ސަލާމަތްވުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ހޭލުންތެރި މުޖުތަމައެއް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި، މި މައުލޫމާތު އެހެން މީހުންނާ ހިއްސާކޮށް، ބަލީގެ ނުރައްކާތެރިކަން އަންގައިދިނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ޒިންމާއެކެވެ.
ސްޓްރޯކަކީ ކުއްލިއަކަށް ދިމާވާ ނުރައްކަލެއް ނަމަވެސް، މިއީ ގިނަ ފަހަރަށް ދުރާލައި ރައްކާތެރިވެވޭނެ ބައްޔެކެވެ. ތިމާގެ އަމިއްލަ ސިއްހަތަށް ދޭ ސަމާލުކަމަކީ ހަމައެކަނި ތިމާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި އާއިލާގެ އުފާވެރިކަމާއި ހަމަޖެހުމާ ވެސް ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.
ބަލީގެ އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެ ނަމަ ލަސްނުކޮށް ފަރުވާ ހޯދުމާއި، ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުމަކަށް އާދަކުރުމަކީ ސްޓްރޯކްގެ ބިރުވެރިކަމުން މިންޖުވުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގެވެ. ސިއްހީ ދާއިރާގެ ކުރިއެރުންތަކާއެކު މިހާރު ސްޓްރޯކަށް ފަހު ވެސް ގިނަ ބަޔަކު އާންމު ހާލަތަށް ރުޖޫއަވަމުންދާއިރު، އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ ބަލިން ރައްކާތެރިވުމާއި އަވަސް ފަރުވާގެ މުހިންމުކަން ދެނެގަތުމެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސާއި އަނެކުންގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި މި މައުލޫމާތުތަކަށް އަހުލުވެރިވެ، އަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒު ކުރުމަކީ ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމައެއްގެ ބިންގަލެވެ.