ކުއްޖެއްގެ ޙަޔާތުގެ އެންމެ މުހިންމު ބިންގާ އެޅޭ ދުވަސްވަރަކީ ތަޢުލީމީ ގޮތުން މަދަރުސާގައި ހޭދަކުރާ ފުރަތަމަ ހަތަރު ފަސް އަހަރެވެ. މި ދުވަސްވަރަކީ ހަމައެކަނި އަކުރުތަކާއި ހިސާބު އުނގެނުމުގެ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. މިއީ ކުއްޖާގެ ޝަޚްޞިއްޔަތާއި، އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުތަކާއި، ދިރިއުޅުމުގެ އާދަކާދަތައް ބައްޓަންކުރުމަށް ލިބޭ އެންމެ ރަނގަޅު ފުރުޞަތެވެ. އެހެންކަމުން، އެކަޑެމިކް މާއްދާތަކާ އެއްވަރަށް އަޚްލާޤީ ސިފަތަކާއި ގޭތެރޭގެ އާދައިގެ މަސައްކަތްތައް ނުވަތަ "ހައުސްހޯލްޑް ސްކިލްސް" ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ޒިންމާދާރު ޖީލެއް ބިނާކުރުމަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ތަޢުލީމީ މާހިރުން ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، ކުޑައިރުއްސުރެ އަމިއްލަ މަސައްކަތް އަމިއްލައަށް ކުރަން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ކުއްޖާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ބޮޑުވެ، މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި މީހަކަށް ވުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.
އަޚްލާޤާއި އަދަބުވެރިކަމަކީ ކާމިޔާބީގެ އަސާސް
އަޚްލާޤަކީ ހަމައެކަނި އަމުރުތަކަށް ކިޔަމަންވުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިމާގެ އަމަލުތަކާއި އިހުސާސްތައް ކޮންޓްރޯލްކޮށް، އެހެން މީހުންނަށް އިހުތިރާމްކުރުމާއެކު ޒިންމާދާރު ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ގާބިލުކަމެވެ. ތަޢުލީމީ ފުރަތަމަ ހައެއްކަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މި ސިފަތައް އަށަގެންނެވުމަކީ ކުއްޖާގެ މުޅި އުމުރަށް ކުރާނެ ފައިދާއެކެވެ. މަދަރުސާގެ މާހައުލުގައި ވަގުތަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއި، ކްލާސްރޫމް ތަރުތީބުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، މުދައްރިސުންނާއި އެކުވެރިންނަށް އިހުތިރާމްކުރުން ފަދަ ކަންކަމީ ކުއްޖާގެ ކިބައިގައި ދާއިމީ އާދަތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހަރުލެއްވިދާނެ ކަންކަމެވެ. މިފަދަ އަސާސީ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުތައް ދަސްކޮށްދިނުމުން، އެ ކުދިން ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު ކިޔެވުމަށާއި، ވަޒީފާގެ މާހައުލަށާއި، އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ގުޅުންތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ހޭނުމަށް ފަސޭހަވެގެންދެއެވެ.
އަޚްލާޤީ ތަރުބިއްޔަތު ދިނުމުގައި އަދަބު ދިނުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ބަލަންޖެހޭނީ ރަނގަޅު ނަމޫނާ ދެއްކުމަށެވެ. ކުދިންނަށް ކަމެއް ކުރަންވީ ސަބަބު އޮޅުންފިލުވައިދީ، ތެދުވެރިކަމާއި، އަމާނާތްތެރިކަމާއި، ހަމްދަރުދީވުމުގެ މުހިންމުކަން އަމަލީ ގޮތުން ދަސްކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް، އެހެން ކުއްޖަކަށް އެހީތެރިވުމުން އެކަން ފާހަގަކޮށް ހިތްވަރު ދިނުމަކީ، އެ ކުއްޖާގެ ކިބައިގައި އެހީތެރިވުމުގެ ސިފަ ވަރުގަދަވާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަމިއްލަ ތަކެއްޗަށް ރައްކާތެރިވުމާއި، އާންމު ތަންތަނުގައި އުޅޭނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ވެސް މި މަރުހަލާގައި ވަރަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭންޖެހޭ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ތަރުބިއްޔަތެއް ލިބޭ ކުއްޖަކީ މުސްތަޤުބަލުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ހަމަޖެހުމަށް މަސައްކަތްކުރާނެ، ކެތްތެރި އަދި ވިސްނުންތެރި މީހަކަށް ވާނެކަމީ ޝައްކެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.
ކުޑައިރުއްސުރެ އަމިއްލަ މަސައްކަތް އަމިއްލައަށް ކުރަން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ކުއްޖާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ބޮޑުވެ، މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި މީހަކަށް ވުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.—-
ގިނަ ފަހަރަށް ފެންނަނީ ކިޔެވުމަށް މޮޅުވި ނަމަވެސް، އަޚްލާޤީ ގޮތުން ބަލިކަށިވުމުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުމުގެ އެކި މަރުހަލާތަކުގައި ނާކާމިޔާބީއާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭ މަންޒަރެވެ. އެހެންކަމުން، ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކުއްޖާގެ ނަފްސާނީ އަދި އަޚްލާޤީ ތަރައްޤީއަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހެއެވެ. ކުލާސްރޫމަކީ ހަމައެކަނި ފޮތްތަކުން މަޢުލޫމާތު ނަގައިދޭ ތަނަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އިންސާނިއްޔަތުކަމާއި، އަދަބުވެރިކަމާއި، ޒިންމާދާރުކަން ދަސްކޮށްދޭ "ދިރިއުޅުމުގެ މަދަރުސާ" އަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. މިކަން ހާސިލުކުރެވޭނީ މުދައްރިސުންނާއި ބެލެނިވެރިން ގުޅިގެން، އެއް އަމާޒަކަށް މަސައްކަތް ކޮށްގެންނެވެ.
ޒަމާނީ ދިރިއުޅުމުގައި ކުދިންނަށް ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ސެޓްފިކެޓެއް ނޫނެވެ. ވަރުގަދަ އަޚްލާޤީ ބިންގަލެކެވެ. ކުޑަކުދިންނަކީ ފަސޭހައިން ކަންކަން ދަސްކޮށް، އާދަތައް އަށަގަންނަ ބަޔަކަށް ވާތީ، ފުރަތަމަ އަހަރުތަކަކީ މި ބިންގާ އެޅުމަށް އެންމެ މުނާސަބު ވަގުތެވެ. މި ވަގުތުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފައިފިނަމަ، ދިވެހި މުޖުތަމަޢުން ފެންނާނީ އަދަބުވެރި، އިހުތިރާމް ކުރަން ދަންނަ، އަދި ކޮންމެ ފަދަ ޙާލަތެއްގައިވެސް ކެތްތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށްދާނެ ޖީލެކެވެ. މިއީ ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަޤްޞަދު ކަމުގައި ހަދަންޖެހެއެވެ.
އަޚްލާޤީ ތަރުބިއްޔަތު ދިނުމުގައި އަދަބު ދިނުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ބަލަންޖެހޭނީ ރަނގަޅު ނަމޫނާ ދެއްކުމަށެވެ.
އަމަލީ ދިރިއުޅުމުގެ ހުނަރުތަކާއި އަމިއްލަ އިސްނެގުން
ގޭތެރޭގެ އާދައިގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ކުދިންނަށް ބުރައަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. އެއީ އެކުދިންގެ ކިބައިގައި މިނިވަންކަމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ބޮޑުކޮށްދޭނެ މުހިންމު ފިލާވަޅުތަކެކެވެ. ތަޢުލީމީ ފުރަތަމަ ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި، އުމުރާ ގުޅޭގޮތުން ކުދިންނަށް ދަސްކޮށްދެވިދާނެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަމިއްލަ ދަބަހާއި ތަކެތި ތަރުތީބުކުރުމާއި، އަންނައުނު ފަތްޖެހުމާއި، ކެއުމަށްފަހު ތަށި ދޮވުމާއި، ގަސްތަކަށް ފެންދިނުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. މިފަދަ މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކުއްޖާއަށް އިހުސާސްކުރެވޭނީ އޭނާއަކީވެސް އާއިލާ ނުވަތަ މަދަރުސާގެ މާހައުލުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ، ބޭނުންތެރި މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އަމަލީ ހުނަރުތައް ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ކުއްޖާގެ ސިކުނޑީގެ ތަރައްޤީއަށް ވެސް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް، ކުނި ކަހާލުމުން ނުވަތަ މޭޒުމަތި ސާފުކުރުމުން ލިބޭ ހިތްހަމަޖެހުމަކީ ކުއްޖާގެ ކިބައިގައި "އެޗީވްމަންޓް" ނުވަތަ ކަމެއް ހާސިލުކުރެވުނުކަމުގެ އިހުސާސް އުފައްދައިދޭ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަމިއްލަ އަތުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގެ ހަރަކާތްތަކާއި ލޮލާއި އަތުގެ ގުޅުން (hand-eye coordination) އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެންދެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކިޔެވުމުގެ ތެރެއިން ކުރާ އެހެނިހެން އަމަލީ މަސައްކަތްތަކަށް ވެސް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
މަދަރުސާއާއި ގެއާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ ކުއްޖާގެ ތަރުބިއްޔަތުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރު އަދާކުރާ އެއް ކަމެވެ
މަދަރުސާގައި މިފަދަ ހުނަރުތައް ދަސްކޮށްދިނުމުން، ކޮންމެ ކަމަކަށް އެހެން މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމަށް ބަރޯސާވުމުގެ އާދަ ކުދިންގެ ކިބައިން ފިލައިގެންދާނެއެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ފެންނަނީ ވަރަށް މޮޅަށް ކިޔަވައިގެން ތިބޭ ކުދިންނަށް ވެސް، އާދައިގެ ކަންކަމުގައި (މިސާލަކަށް ފެން ކެއްކުން ނުވަތަ ގަމީހެއް އިސްތިރިކުރުން ފަދަ ކަންކަމުގައި) ބޮޑެތި މީހުންގެ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ތަނެވެ. މިއީ ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގައި އޮތް ބޮޑު އުނިކަމެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ އަމަލީ މައިދާނަށް ކުދިން ތައްޔާރުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ފޮތުން މަޢުލޫމާތު ދިނުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ، އަމިއްލަ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ ގާބިލުކަން އުފެއްދުމެވެ.
ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތައް ދަސްކޮށްދިނުމުގައި ވަކި ޖިންސަކަށް ބެލުމެއް އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ. އަންހެން ކުދިންނާއި ފިރިހެން ކުދިންނަށް ވެސް އެއްވަރަކަށް ކެއްކުމާއި، ސާފުތާހިރުކަމާއި، ތަރުތީބުކުރުން ދަސްކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. މިއީ މުސްތަޤުބަލުގައި ހަމަހަމަ، އުފާވެރި އާއިލީ ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރުމަށް އެޅޭ ބިންގަލެކެވެ. ކުޑައިރުއްސުރެ މި ހުނަރުތައް އަށަގަންނުވައިފިނަމަ، ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު އެކުދިންނަށް ޒިންމާތައް އުފުލުމަކީ ބުރަ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. އަދި އެހެން މީހުން ކުރާ މަސައްކަތުގެ އަގުވަޒަންކުރަން ވެސް އެކުދިންނަށް އެނގޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، މަދަރުސާގެ ކަރިކިއުލަމްގައި މިފަދަ އަމަލީ ހުނަރުތައް ހިމެނުމަކީ ޒަމާނީ ތަޢުލީމުގެ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ބައެކެވެ.
އެކަޑެމިކް މާއްދާތަކާއެކު އަޚްލާޤާއި އަމަލީ ހުނަރުތައް އުނގަންނައިދިނުމަކީ، މާދަމާގެ ދުނިޔެއަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން ތައްޔާރުކުރުމަށް ކުރެވޭނެ އެންމެ އަގުހުރި އިންވެސްޓްމަންޓެވެ
ތަޢުލީމީ ނަތީޖާއާއި ދިރިއުޅުމުގެ ކާމިޔާބީ ގުޅިފައިވާ ގޮތް
ބައެއް ބެލެނިވެރިންނަށް ހީވެފައި އޮންނަނީ ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތަކާއި އަޚްލާޤީ ކަންކަމަށް ވަގުތު ހޭދަކުރުމަކީ ކިޔެވުމަށް އޮތް ހުރަހެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤީޤަތަކީ މީގެ އިދިކޮޅެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، އަމިއްލަ ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރަން ދަންނަ، ޒިންމާދާރު ކުދިންނަކީ ކިޔެވުމުގައި ވެސް އެންމެ ކުރި ހޯދާ ކުދިންނެވެ. އަމިއްލަ ތަކެތި ތަރުތީބުކުރަން ދަންނަ ކުއްޖަކު، އޭނާގެ ފިލާވަޅުތަކާއި ހޯމްވޯކްތައް ވެސް ތަރުތީބުން ނިންމުމަށް އިސްކަންދޭނެއެވެ. ވަގުތަށް ސަމާލުކަން ދޭން ދަސްކޮށްފި ކުއްޖަކު، އިމްތިހާނުތަކުގައި ވަގުތު މެނޭޖްކުރަން މާ ފަސޭހަވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، މި ހުނަރުތަކަކީ އެކަޑެމިކް ކާމިޔާބީގެ ތަޅުދަނޑި ކަމުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ.
މަދަރުސާއާއި ގެއާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ ކުއްޖާގެ ތަރުބިއްޔަތުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރު އަދާކުރާ އެއް ކަމެވެ. މަދަރުސާއިން ދަސްކޮށްދޭ އަޚްލާޤީ ސިފަތަކާއި އަމަލީ ހުނަރުތައް، ގޭގައި ވެސް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ބެލެނިވެރިންގެ ޒިންމާއެކެވެ. މިސާލަކަށް، މަދަރުސާގައި ކުނި ވަކިކުރަން ދަސްކޮށްދޭނަމަ، ގޭގައި ވެސް އެކަން އެގޮތަށް ކުރުމަށް ބާރުއަޅަންޖެހެއެވެ. މިފަދަ ގޮތަކަށް ދެފަރާތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމުން، ކުއްޖާގެ ކިބައިގައި އެ އާދަތައް އަވަހަށް އަށަގަންނާނެއެވެ. ތަޢުލީމަކީ ހަމައެކަނި ދަސްކޮށްދޭ އެއްޗެއްގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އުޅުމުގެ ތެރެއިން ފެންނަ ސިފައަކަށް ވާންޖެހެއެވެ.
އެހެން މީހުންނާ ގުޅިގެން އުޅެން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ޤައުމީ ފެންވަރެއްގައި އިސްކަންދޭންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
މުސްތަޤުބަލުގެ ވަޒީފާގެ ބާޒާރުގައި ވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ބެލެވޭނީ މީހެއްގެ ހުރި ސަނަދުތަކަށް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުރި "ސޮފްޓް ސްކިލްސް" ނުވަތަ މުޢާމަލާތް ކުރުމުގެ ހުނަރާއި، ޓީމެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ގާބިލުކަމާއި، ޒިންމާ އުފުލުމުގެ ސިފައަށެވެ. މި ހުރިހާ ސިފައެއްގެ ބިންގާ އެޅުމަށް އެންމެ ފަސޭހަވާނީ ތަޢުލީމީ ފުރަތަމަ ހަތަރު ފަސް ނުވަތަ ހަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. އެހެންކަމުން، ކުދިންނަށް އަކުރުތައް ދަސްކޮށްދޭ ފަދައިން، ކެތްތެރިކަމާއި، ހިތްވަރާއެކު މަސައްކަތް ކުރުމާއި، އެހެން މީހުންނާ ގުޅިގެން އުޅެން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ޤައުމީ ފެންވަރެއްގައި އިސްކަންދޭންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ތަޢުލީމީ ނިޒާމު ބައްޓަންކުރަންވާނީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުތަކުން ފާސްވާ ކުދިންތަކެއް އުފެއްދުމަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ މައިދާނެއްގައި ވެސް އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ، އަބުރުވެރިކަމާއި އިހުތިރާމާއެކު އުޅެވޭނެ ފަދަ ޒިންމާދާރު ޖީލެއް ބިނާކުރުމަށެވެ. ތަޢުލީމީ ފުރަތަމަ ހަތަރު ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެކަޑެމިކް މާއްދާތަކާއެކު އަޚްލާޤާއި އަމަލީ ހުނަރުތައް އުނގަންނައިދިނުމަކީ، މާދަމާގެ ދުނިޔެއަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން ތައްޔާރުކުރުމަށް ކުރެވޭނެ އެންމެ އަގުހުރި އިންވެސްޓްމަންޓެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، މުޖުތަމަޢުގައި އޮތް އިޖުތިމާޢީ މައްސަލަތައް މަދުވެ، އެކަކު އަނެކަކަށް އަޅާލާ، އުފާވެރި އަދި ބާއްޖަވެރި މުސްތަޤުބަލެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިގެންދާނެއެވެ.