"ސިނގިރޭޓެއް ނުބޮމެއްނު، މިއީ މައި ފޭވަރިޓް ކޮކޯ ފްލޭވަރ އޭ، ކަޓު ހިޔާލު ނުގެންގުޅެބަލަ، މިއީ ފެޝަނޭ!" ހިތަށް ތަދުވާ ކަހަލަ ޖަވާބެކެވެ. ދޭ ނަސޭހަތަކުން ވާ ފައިދާއެއް ނެތަސް ނަސޭހަތް ދޭން އެބަޖެހެއެެވެ. ލޯބިވާ މީހުން ނެތިފަނާ ވާތަން އެވެސް އަމިއްލައަށް، ހަލާކުވެ ނެތިދާން ބަލަން ހުރެވޭނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟!
"ވޭޕް" ސިނގިރޭޓާ ދުރަށް ގެންދެވޭނެ ނަމުގައާއި ފެޝަނުގެ ނަމުގައި ފެތުރެމުންދާ ނުރައްކާތެރި ވަބާ!
ވޭފް ފެޝަނެއް ނޫނޭ، ތިޔަ ދެވެނީ ހެމުން މަރުބައްޔަކާ ދިމާއަށް! އަވަހަށް ހުއްޓާލަން އުޅޭ!
ފަހަކަށް އައިސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދުންފަތާއި ވޭޕް ބޭނުންކުރުން އިތުރުވަމުންދާކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ޒުވާނުންނާއި ސްކޫލް ކުދިންގެ މެދުގައި މިކަން އާންމުވަމުންދާތީ ޞިއްޙީ ދާއިރާއިން ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުން ދެއެވެ. 2019 ވަނަ އަހަރު ހެދުނު ސަރވޭއަކުން ދައްކާގޮތުގައި ދިވެހި ދަރިވަރުންގެ 45% ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރާއިރު، 17% ވޭޕް ކުރާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. އޭރާ ބަލާފައި މިހާރު މިއަދަދު ދެގުނަ އިތުރުވާނެ ކަމަށް ލަފާ ކުރެވެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ މިންވަރެއްކަން ޝައްކެއްވެސް ނެތެވެ.
ވޭފް ފެޝަނެއް ނޫނޭ، ތިޔަ ދެވެނީ ހެމުން މަރުބައްޔަކާ ދިމާއަށް!
ވޭޕް އުފެއްދީ ސިނގިރޭޓު ބުއިން ހުއްޓުވުމަށް ކަމަށްވިޔަސް، އޭގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ އިތުރު ނުރައްކަލަކަށް ހުށަހެޅުމެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ވޭޕްކުރުމަކީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުން މީހާ ދުރުކޮށްދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަލިފާނާއި ސިނގިރޭޓް ފޮށި އަތުން ދޫކޮށްލުން ނޫން އެހެން ކަމެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ ހަމައެކަނި އިތުރު ނުރައްކަލަކަށް ހުށަހެޅޭ ކަމެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ދުންފަތާއި ވޭޕްގެ ބޭނުންކުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އާންމުވަމުންދާ މައްސަލައަކީ ވަރަށް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. މިއީ ގިނަ ފަރާތްތަކުން ފެޝަނެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަ ކަމެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި ގިނަ ޒުވާނުން މިކަމަށް އަރައިގަންނަނީ އޭގެ ނުރައްކާތެރިކަން އެނގިހުރެކަންވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރައްޓެހިންގެ ތެރޭގައި ވޭޕް ބޭނުންކުރުން އާންމުވެފައިވާކަންވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ވޭޕްގެ ސަބަބުން ފުއްޕާމެއަށާއި ހިތަށް އަދި ސިކުނޑިއަށް ގެއްލުންވޭ
ގިނަ ފަރާތްތަކުން ވޭޕް ބޭނުންކުރަން ފަށާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އެއީ ސިއްޙަތަށް ރަނގަޅު އެއްޗެއް ކަމަށް ދެކުމާއި، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު މަދުކުރުމަށް އަދި ފައިސާ ސަލާމަތްކުރުމަށް ކަމަށް ބުނެއެވެ. އަދި ވޭޕަކީ ނުރައްކާ ކުޑަ އެއްޗެއް ކަމަށް ދެކޭކަންވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، ޙަޤީޤަތަކީ ވޭޕްގެ ނުރައްކާތެރިކަން މިހާރު ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ. ވޭޕްގެ ސަބަބުން ފުއްޕާމެއަށާއި ހިތަށް އަދި ސިކުނޑިއަށް ގެއްލުންވާކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. އަދި ދިގު މުއްދަތުގެ އަސަރުތައް އަދިވެސް ފުރިހަމައަށް ނޭނގޭކަންވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ޑޮކްޓަރުންނާއި ތަޙުޤީޤުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ފާހަގަކޮށް، އިތުރު ދިރާސާތަކުގެ މުހިންމުކަން ބަޔާންކުރެއެވެ. ވޭޕް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ސިނގިރޭޓަށް ވުރެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބޭކަމާއި، ލޭ މައްޗަށް ދިއުން، ނޭވާލާ ހޮޅި ދުޅަވުން، ފުއްޕާމޭ ފެއިލްވުން ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުސަތުވެސް އޮތްކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ވޭޕް ބޭނުންކުރުން ޒުވާނުންގެ މެދުގައި އާންމުވަމުންދާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިނގިރޭޓާ ޚިލާފަށް ނުބައި ވަސް ނުދުވުމާއި، ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރެވޭކަމާއި، ގިނަ ރަހަތައް (ފްލޭވަރ) ލިބެން ހުރުމާއި، ދުން ނެރުމުގެ ގޮތްތައް ގިނަވުން ހިމެނެއެވެ. މިކަންކަމަކީ ޒުވާނުންނަށް ވަރަށް ޖާޒުބާތުވާ ކަންކަމެވެ.
ވޭޕްގެ ސަބަބުން ފުއްޕާމެއަށާއި ހިތަށް އަދި ސިކުނޑިއަށް ގެއްލުން
ސްކޫލުތަކުގައި ވޭޕް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމުގައި ވަރަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ދަރިވަރުންގެ އަދަދު ގިނަވުމާއި، މުވައްޒަފުންގެ އަދަދު މަދުވުމާއި، ވޭޕް ދެނެގަތުމުގެ ދަތިކަމާއި، ޤަވާއިދުން ޗެކްކުރުމުގެ ދަތިކަން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، ސްކޫލުތަކުން މިކަމާ ދެކޮޅަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ދަރިވަރުންގެ ދަބަސްތައް ރެންޑަމްކޮށް ޗެކްކުރުމާއި، ކެމެރާއިން ދަރިވަރުންގެ އުޅުން މޮނިޓަރކުރުމާއި، ޝައްކުކުރެވޭ ހާލަތްތަކުގައި ސުވާލުކުރުން ހިމެނެއެވެ.
މި މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށާއި، މުޖުތަމަޢުގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް ގިނަ ފަރާތްތަކުން ގޮވާލައެވެ. ވޭޕްގެ ނުރައްކާތެރިކަމާ ބެހޭގޮތުން މުޖުތަމަޢު ހޭލުންތެރިކުރުވުމަށް ޚާއްޞަ ޕްރޮގްރާމްތަކެއް ހިންގުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި ސްކޫލުތަކުގައި މިކަމާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ދިނުމާއި، މައިންބަފައިންނަށް މިކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން އަންގައިދިނުމަކީވެސް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ދަރިވަރުންގެ މެދުގައި ވޭޕް އާންމުވެ، ބޮއްސުން
ނިންމާލުމުގެ ގޮތުން ދަންނަވާނީ، ވޭޕްކުރުމަކީ ފެޝަނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވޭން ހުރި މަރަކާ ދިމާއަށް ދެވޭ ދަތުރެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒުވާނުންނާއި ކުޑަކުދިން މި ނުރައްކާތެރި އާދައިން ސަލާމަތްކުރުމަކީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިކަމާ ދެކޮޅަށް އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.