ނ. މަގޫދޫގައި ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި އަދި އުކާލާ ކުނީގެ ނިސްބަތް މަދުކުރުމުގެ ގޮތުން ފޮތިނެޕީ ތަޢާރަފްކޮށް، ބަައެއް އާއިލާތަކުގެ ކުދިން އެ ނެޕީ ބޭނުން ކުރަން ފަށައިފި އެވެ. މި ޕްރޮޖެކްޓަކީ ކުނި އުފެދޭ މިންވަރު މަދުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާ ޖަމިއްޔާ، ސޮނެވާ ނަމޫނާ އާއި މަގޫދޫގެ ކައުންސިލާއި އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތް ކުރާ ކޮމިޓީ އަދި އެ ރަށު ސިއްހީ މަރުކަޒު ގުޅިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މަޝްރޫޢެކެވެ.
މި މަޝްރޫޢު ފެށިގެން އައިތާ މިހާރު އަހަރެއްހާ ދުވަސްވެފައިވާއިރު، މި މުއްދަތުގައި ބޮޑަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވަނީ މީހުން ފޮތިނެޕީއާ މެދު ހޭލުންތެރިކުރުވުމަށެވެ. މަގޫދޫ ކައުންސިލްގެ ނައިބު ރައީސް މުދުރިކަތު އަހުމަދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މަޝްރޫޢު ފެށިގެން އައިއިރު ގިނަ ބައެއްގެ ވިސްނުން ހުރީ މިކަމާ ދެކޮޅަށެވެ. ނަމަވެސް، ހަތަރު މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ގިނަ ބަޔަކު މިކަމާމެދު ދެކޭގޮތް ބަދަލުވެ، މިއީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއްކަން ޤަބޫލުކުރަން ފެށިއެވެ.
މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން، ނެޕީ ބޭނުންކުރާ ހުރިހާ ކުދިންނަށް ނެޕީ ކިޓުތަކެއް ބަހައި، އޭގެ ޢަމަލީ ތަޖުރިބާ ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވުނެވެ. މި ޕްރޮގްރާމްގައި ރަށުގައި ތިބި ތުއްތު ކުދިން ގެންގުޅޭ 33 މައިން ބައިވެރިވިއެވެ. ޓެސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ހަތަރު މަސް ވަންދެން، މި މައިން ފޮތިނެޕީ ބޭނުން ކޮށް، އޭގެ ފަސޭހަތަކާއި ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތައް ދެނެގަތެވެ.
މި މަޝްރޫޢުގައި އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރީ ސޮނޭވާ ނަމޫނާ ޖަމްޢިއްޔާއިން. މި ޖަމްޢިއްޔާއަކީ ސޮނޭވާ ޖާނީ ރިސޯޓުގެ ކޮމިއުނިޓީ އެންގޭޖްމަންޓް ދާއިރާގައި، ޚާއްޞަކޮށް ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމާއި ރަށްރަށުގައި ކުނި މެނޭޖްކުރުމަށް އެހީތެރިވަމުންދާ ޖަމްޢިއްޔާއެއް. މި މަޝްރޫޢުގައި ރަށުގެ ގިނަ ބަޔަކު ހިއްސާވި. މީގެ ތެރޭގައި ނެޕީ ބޭނުންކުރާ ކުދިންނާއި އެ ކުދިންގެ ބެލެނިވެރިން ހިމެނެއެވެ. އެއްފަހަރު ބޭނުންކޮށްފައި އުކާލެވޭ ނެޕީގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކާއި، ކުނި ނައްތާލުމުގައި ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކާއި، ކުޑަކުދިންނަށް މީގެ ސަބަބުން ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާ ބެހޭގޮތުން ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ޕްރެޒެންޓޭޝަންތަކެއްގެ ޒަރީޢާއިން ހިއްސާކުރެވުނު،" މަގޫދޫ ކައުންސިލްގެ ނައިބު ރައީސް މުދުރިކަތު އަހުމަދު
އެރަށު މީހުންގެ ނަމުންނަމަ ‘ބުޑުފޮތި’، އާދެ، ފޮތިނެޕީއަކީ ގިނަ ދުވަހު ބޭނުން ކުރެވޭ، އެތައް މަހެއް ވަންދެން ދެމިހުންނަ އެއްޗެކެވެ. ނެޕީ ހަޑިވުމުން ކުޑަކޮށް ސާފުކޮށްލާފައި، މެޝިނަށް ލައިގެން ދޮވެ، ރޯނުގައި އަޅުވައިގެން ފަސޭހައިން ހިއްކާލެވޭނެއެވެ.
މި ޕްރޮގްރާމް 3 ދުވަސް ކުރިން ވަނީ ނިންމާލާފައެވެ. އަދި އެއްކޮށް ފޮތިނެޕީއަށް ބަދަލުކުރަން ބޭނުންވާ ބެލެނިވެރިންނަށް އެ އިޚްތިޔާރުދީ ފޮތި ނެޕީ ފޯރުކޮށްދީފައި ވެއެވެ. މަގޫދޫގެ މައިންނަށް ފޮތިނެޕީ ފޯރުކޮށްދެނީ "ޒީރޯ ވޭސްޓް މޯލްޑިވްސް" ޖަމިއްޔާއިންނެވެ. ނެޕީ ގެންނަނީ ރާއްޖެއިން ބޭރުންނެވެ.
މުދުރިކަތު އަހުމަދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން އެރަށުގެ ރައްޔިތުން ވަނީ މިހާރު ވަރަށް ހޭލުންތެރިވެފައެވެ. އަދި ކައުންސިލްގެ އުއްމީދަކީ މި ރަށުގެ ހުރިހާ ކުދިން ވެސް ބުޑުފޮއްޗަށް ބަދަލުކުރުމެވެ.
މި މަޝްރޫޢުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ޚަރަދު ކުޑަކުރުމާއި، ތުއްތުކުދިންނަށް އޭގެ ފަސޭހަކަން ހޯދައިދިނުމާއި، ތިމާވެށްޓަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުޑަކުރުމެވެ. އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި، ތިމާވެށްޓާ ރައްޓެހި ހައްލެއް ހޯދުމެވެ. މިހާރު މި މަޝްރޫޢު ވަރަށް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ކުރިއަށްދާއިރު، ގިނަ ބަޔަކު މިކަމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެއެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ރަށުގެ ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.
އެއް ފަހަރު ބޭނުންކޮށްފައި ހުންނަ ނެޕީއަކީ ރަށުގައި އެންމެ ގިނައިން އުކާލާ އެއް ބާވަތެވެ. އަދި އެއީ އަގުބޮޑު އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން، ކުރީގައި ބޭނުން ކުރި ގޮތަށް، ކުޑަކުދިންނަށް އަލުން ފޮތިނެޕީ ބޭނުން ކުރުމަކީ އެ ރަށު މީހުންނަށް މާ އުނދަގޫކަމަކަށް ނުވި އެވެ.
މި މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން، ކުނި އުފެދޭ މިންވަރު މަދުކުރުމަށާއި، ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި މަގޫދޫގެ ރައްޔިތުން މިހާރު ދެކެމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި އިސްނެގުމަކީ ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށަށްވެސް ނަމޫނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލިދާނެ ކަމެކެވެ.
މިއީ ނުހަނު ހިތްވަރުގަދަ އެހާމެ ރައްކާތެރި، ތިމާވެށްޓަށާއި ސިއްހަތަށް ފައިދާ ހުރި އިސްނެގުމެކެވެ. އަދި މިކަމުގައި މަގޫދޫއިން ކުޑަކުދިންގެ ފޮތިނެޕީ އަލުންބަލުން ގެނެސްދީ އެތުއްތު މައުސޫމު ކުދިންގެ ސިއްހަތަށާއި ހަށިގަނޑަށްވެސް ލުޔެއް ދިނުމުގައި ކުރި ހިތްވަރަށް ބުނެވޭނީ ހަމަ މަގޫދޫގެ މި އިސްނެގުމަށް ސާބަހޭ!